Ingedikte horror: drie verkorte speelfilms op super 8mm

De kunst van het samenvatten is weinigen gegeven. Dat geldt voor de gewone sterveling, maar meer nog voor producenten van super 8 home movies en hun handlangers. Niet zelden wordt een speelfilm ­ingedikt tot een verzameling van louter hoogtepunten, of gereduceerd tot een 9 minuten-versie die ­alleen door toegevoegde voice-overs nog enigszins te volgen is. Of een sleutelscène sneuvelt bij de montage, terwijl irrelevante zijpaden ruimschoots aan bod komen. Vampyr bespreekt drie titels op ­super 8 die elk op een andere manier zijn verkort.

The Raven (Louis Friedlander, 1935)
Boris Karloff en Bela Lugosi op hun best. Lugosi is een plastisch chirurg met een voorliefde voor de werken van Edgar Allen Poe. Als zijn beoogde bruid hem niet wil trouwen, nodigt hij haar met haar vader en verloofde uit voor een diner met logeerpartij. Samen met zijn assistent (Karloff) onderwerpt hij de gasten aan ingenieuze martelingen die zijn geïnspireerd op Poe. Uiteindelijk keert de assistent zich echter tegen zijn meester.
De samenvatting van smalfilmproducent Universal 8 (het voormalige Castle Films) focust aanvankelijk op de relatie tussen meester en knecht. De rest van de verhaallijn komt pas halverwege uit de lucht vallen, zodat wel duidelijk is dat de chirurg wraak wil nemen, maar niet waarom. Voor wie de film uit de bioscoop kent hoeft die selectieve manier van samenvatten geen bezwaar te zijn. Integendeel: de prachtige scène waarin Karloff voor het eerst met zijn mismaakte nieuwe gezicht wordt geconfronteerd, kan nu uitgebreid getoond worden. Maar nieuwe kijkers zullen na het zien van de samenvatting direct naar de boeken moeten grijpen om onopgeloste vragen beantwoord te krijgen.

The Cat o’ Nine Tails (Dario Argento, 1971)
In deze giallo (een ‘ungewöhnlicher Kriminalfilm’ volgens de verpakking) onderzoeken twee journalisten (James Franciscus en Karl Malden) een moord die verband lijkt te houden met een raadselachtige inbraak bij een farmaceutisch bedrijf. De plot is tamelijk ingewikkeld; vooral het grote aantal verdachten stelt het uithoudingsvermogen van de kijker flink op de proef. Bovendien blijft het script regelmatig steken in vage wetenschappelijke uitweidingen. Regisseur Argento had hier nog niet de vorm die hij zou bereiken met films als Profondo Rosso (1975) en Suspiria (1977). Maar spanning en sfeer biedt de film volop, als de blinde Malden zijn weg probeert te vinden in nachtelijk Rome of met compaan Franciscus een graftombe openbreekt.
Super 8-producent UFA-ATB bracht de film in 1977 uit als een klassieke samenvatting, die het oorspronkelijke materiaal min of meer naar evenredigheid verkort. Dat kan hier ook vrij makkelijk, want de film is uitgebracht in twee delen van ongeveer 120 meter, wat in totaal neerkomt op een kleine 40 minuten.
Over de kwaliteit van de samenvatting willen we niet te veel mopperen, al valt op dat vrouwelijke hoofdrol Catherine Spaak – die even een affaire heeft met Franciscus – er vrijwel uit is weggeknipt. Storender echter is het 40 minuten-format. Vampyr ziet liever een echte samenvatting, die met sprongetjes en sprongen door het verhaal heen gaat, dan deze sterk verdunde speelfilm die zo graag wil lijken op het origineel, maar het daarbij nooit zal halen.

Dead of Night (verschillende regisseurs, 1945)
Buitenbeentje in dit gezelschap is deze super 8-release van het Engelse Derann. Dead of Night bestaat oorspronkelijk uit vijf episoden, bijeengehouden door een raamvertelling. Elke episode is gemaakt door een andere regisseur. Derann koos ervoor slechts één episode uit te brengen, The Ventriloquist’s Dummy van de Franse voormalige avantgarde-regisseur Alberto Cavalcanti. En dat betekent dat er maar een klein beetje geknipt hoefde te worden.
The Ventriloquist’s Dummy is een fantastische vertelling over een buikspreekpop die zich tegen zijn meester (Michael Redgrave) keert, met alle onplezierige gevolgen van dien.

Credits
The Raven. Smalfilmproductie: Universal 8, USA (nr. 4012). Super 8, ca 120m (17,5 min) kleur.
The Cat o’ Nine Tails. Smalfilmproductie: UFA-ATB, Duitsland. Super 8, ca 240m (37 min) kleur geluid (Duits nagesynchroniseerd). Deel 1 werd uitgebracht als Die neunschwänzige Katze (nr. 105-1), deel 2 werd uitgebracht als Der Tod stellt keine Fragen (nr. 106-1).
Dead of Night. Smalfilmproductie: Derann Film Service, Engeland. Super 8, ca 120m (19 min) zwart-wit geluid.
(Bewerkte versie van een artikel verschenen in Vampyr vol. 2 no. 3)